Archief concertagenda

In de serie lunchconcerten ‘Aanstormend orgeltalent’ speelt de 24-jarige Jan Hogendoorn, masterstudent aan het Amsterdams Conservatorium.

Als het ’s avonds weer vroeger donker wordt, speelt Berry van Berkum live improvisaties op het König-orgel bij de vertoning van de stomme film Nosferatu. Het schemerlicht, gevolgd door volledige duisternis, en de akoestiek van de kerk versterken de beklemmende griezelsfeer van de horrorfilm die Friedrich Murnau baseerde op het boek ‘Dracula’ van Bram Stoker.

“Omdat dat prachtig klinkt op het König-orgel zoals het nu nog is’, kiest Jetty Podt voor een concertprogramma met laatromantische muziek. Om daarmee ook afscheid te nemen van de naoorlogse periode van het König-orgel, dat na de restauratie een nieuwe fase ingaat.

Hayo Boerema en Bert van den Brink zijn beiden bekend vanwege hun improvisatietalent. Zij verschillen echter in de stijl waarin ze dat doen. Boerema is vermaard als improvisator in de Franse en moderne stijl, Van den Brink vanwege zijn onnavolgbare improvisaties als jazzpianist, Hammond-organist en accordeonist.

Sarah Proske (*1999) maakte grote indruk op het publiek bij concerten in haar studiestad Lübeck en tijdens het Internationaal Orgelfestival Haarlem in 2024. Ze improviseerde heel spannend en creatief: geen covers, niets in-de-stijl-van, alleen met haar eigen artistieke taal: persoonlijk, moedig en vrij.

In samenwerking met Stichting Vox Humana nodigt de Nijmeegse Orgelkring ieder jaar een beroemde Franse organist uit voor een concert met Frans Romantische orgelwerken die voor een heel specifiek Franse orgeltype zijn gecomponeerd. Deze muziek klinkt met het nodige registreerwerk ook prachtig op het König-orgel.

Sinds begin dit jaar is Maarten Wilmink organist-titularis van de Kathedrale Basiliek St. Bavo. 25 jaar oud en dan werkzaam in een kerk met een orgel van naam en faam. ”Met de aanstelling van Wilmink krijgt de Sint Bavo-kathedraal een jonge, veelbelovende organist aan het roer”, aldus de sollicitatiecommissie. Wilmink sloot zowel zijn bachelor- als zijn master-examen orgel summa cum laude af en is  eersteprijswinnaar van verschillende orgelconcoursen.

Bij het samenstellen van een Bachprogramma kan een musicus kiezen voor de beroemde iconische werken die niet voor niets tot het standaardrepertoire horen. Maar volgens Laurens de Man is Bachs klavierrepertoire zo breed en rijk, dat het de moeite loont om ook verder te kijken. Zodoende begint zijn concert met de welbekende, monumentale Fantasia en fuga in g, en eindigt hij met enkele delen uit de grootse cyclus Kunst der Fuge.

Canto Ostinato wordt het meest op twee of vier vleugels uitgevoerd. Bijzonder en heel verfrissend is het dan om een keer de orgelversie te ervaren. Toon Hagen heeft in 2007 een bewerking voor orgel gemaakt die hij regelmatig uitvoert. De verschillende registers waarover een orgel beschikt, met de evenzovele klankkleuren én de akoestiek van de kerk, geven het werk een heel eigen karakter.

Leo van Doeselaar speelt zowel op het koor-orgel als op het König-orgel. Daardoor bevat zijn programma een combinatie van oude en moderne muziek. Maar op het ‘oude’ koor-orgel klinkt naast werk uit de 14e en 16e eeuw ook ‘moderne’ muziek van Andries van Rossem. Op het König-orgel speelt hij vooral werken uit de 20ste eeuw van onder anderen Stravinsky, Milhaud en Bunk.

Orgel en tango liggen dichter bij elkaar dan gedacht. Tussen het instrument en de expressieve dans zitten maar twee schakels. De bandoneon werd midden 19e-eeuw in kerken een goedkoop alternatief voor het orgel. Daarna belandde de bandoneon in de arme achterbuurten van Buenos Aires, waar het al snel gebruikt werd in de tangomuziek.

Op een verjaardagsfeest moet natuurlijk ook worden gezongen! Het Bachkoor Nijmegen is daarvoor uitgenodigd. Met organist Dirk Luijmes brengen zij twee grote koorstukken: Gloria van John Rutter en Rejoice in the Lamb van Benjamin Britten. Daarbij speelt Dirk Luijmes enkele kleinere orgelwerken van Engelse componisten.

Bij een verjaardagsfeest horen een toast, taart en slingers. Maar bij een 250ste verjaardagsfeest van het König-orgel hoort bovendien muziek. Samen met verteller Rik Luijmes kijken de Nijmeegse organisten Berry van Berkum, Dirk Luijmes en Jetty Podt in een theatraal concert terug op de geschiedenis van het orgel en de tijd waarin het heeft geleefd.

Berry van Berkum zal weer voor een prachtige uitvoering van La Nativité du Seigneur van Olivier Messiaen zorgen. In deze orgelcyclus schetst Messiaen aan de hand van negen meditaties het verhaal van de geboorte van de Christus.

Bachs Goldbergvariaties op harmonium
Ze behoren tot de hoogtepunten van de klavierliteratuur: Johann Sebastian Bachs Goldbergvariaties. Bach schreef de prachtige verzameling van expressieve aria’s, virtuoze inventies en knappe vlechtwerken voor klavecimbel, maar zijn noten klinken ook fantastisch op andere instrumenten. De ‘harmoniumspeler des vaderlands’ Dirk Luijmes maakte een kleurrijke bewerking van Bachs bundel voor zijn kunstharmonium.

Paul Klee en Johann Sebastian Bach, wat hebben die met elkaar te maken? Heel veel, zo zal blijken tijdens deze betoverende voorstelling. Paul Klee was zelf getalenteerd violist, maar besloot dat zijn échte talent bij het schilderen lag. Muziek speelde altijd een rol in zijn schilderen, met name de polyfone muziek van Bach.

The Lodger: A Story of the London Fog is een Britse stille film van regisseur Alfred Hitchcock uit 1927. Het is zijn derde film en wordt vaak genoemd, ook door hemzelf, als de eerste echte ‘Hitchcockfilm’. De film is gebaseerd op het boek met dezelfde titel van de Engelse schrijfster Marie Belloc Lowndes uit 1912. De film draait om Jonathan Drew, een nieuwe kamerhuurder in het pension aan huis van Mr. en Mrs. Bunting. Wanneer een seriemoordenaar genaamd The Avenger de slecht verlichte straten van Londen terroriseert, verdenken zijn huisgenoten hem.

Karol Mossakowski is organist titulair van de Parijse Église Saint-Sulpice. Deze kerk is bekend door het grote orgel van Aristide Cavaillé-Coll dat nog in originele staat is. Mossakowski wordt gewaardeerd om zijn interpretaties en improvisaties en geeft wereldwijd concerten. Dit concert is in samenwerking met Stichting Vox Humana.

De koraalpartita Sei gegrüßet Jesu gütig wordt ook wel de ‘Goldbergvariaties voor orgel’ genoemd. De compositie omvat 11 verschillende bewerkingen van hetzelfde koraal. Daarin past Bach allerlei verschillende ritmische figuren toe. Jetty Podt plaats dit grootschalig variatiewerk centraal in haar concert.

Als u in één concert een mooi overzicht van de Franse orgelmuziek van de 19e en 20ste eeuw wilt horen, dan is het concert van Ko Zwanenburg een must. Hij speelt een representatieve samenvatting van de typisch Franse symfonische orgelmuziek.

Eveneens jong en talentvol is Wibren Jonkers (1999). Hij won in 2024 het Martini Orgelconcours na een zeer spannende finale. Verrast was hij wel, want het was de eerste keer dat hij – nog studerend aan het Conservatorium in Amsterdam – meedeed aan een internationaal festival.

De Italiaanse organist Francesca Ajossa (1999) mag met recht de titel Jong talent dragen. Ze voltooide drie studies – haar bachelor, master of music en de masterstudie Claviorganum met de hoogste onderscheiding – en won prijzen op  internationale orgelconcoursen. Ajossa werkt momenteel in Nederland en België (Leuven).

Reitze Smits schreef drie orgelbewerkingen van composities die Johann Sebastian Bach voor klavecimbel en luit had gemaakt. Daarnaast speelt hij orgelbewerkingen die Bach zelf gemaakt heeft van zijn eigen werk en componisten die hij bewonderde, maar die oorspronkelijk voor andere instrumenten waren bedoeld.

‘Hij maakte in de finale vooral indruk met een prachtige minimal music improvisatie die de jury van begin tot eind in spanning hield’, zegt een van de juryleden van het  Internationaal Orgelimprovisatieconcours in Haarlem over de improvisatiekunst van Enno Gröhn. De Duitse organist heeft dit concours in 2024 gewonnen en ontving ook de publieksprijs.